Damkunst

Om scherp te blijven is het soms goed om juist buiten je vakgebied te kijken; zo zag ik laatst een YouTube-video (https://www.youtube.com/watch?v=KaljD3Q3ct0) over het optimaal spelen van vier op een rij (ja, óók vier op een rij wordt competitief gespeeld). Ik leerde dat degene die begint, kan winnen door de eerste steen in de middelste kolom te laten vallen (en daarna perfect te spelen). Interessanter is nog nog hóe de computers bij dat optimale spel komen en hoe dat mensen kan helpen te spelen. De complexiteit van vier op een rij (op een standaard spelbord met 6 rijen en 7 kolommen) blijkt in zoverre beperkt dat een computer het middenspel simpelweg kan overslaan: bij wijze van spreken komt hij vanuit zijn openingsboek direct in zijn eindspeldatabase! Bij dammen – althans het internationale 10x10 – zijn we nog lang niet zo ver: vanuit de beginstand met 40 stukken wederzijds kan een eindspeldatabase pas vanaf 9 stukken worden bereikt en perfect spel in openingen is ook (nog?) niet echt een ding. De aard van ons spel is daar ook niet echt naar: in de opening is er veel vrijheid en zelden is voordeel al vroeg beslissend. Hoe dan ook is het spel zo rijk dat het voor mensen altijd interessant zal zijn om te dammen, ook als het spel eenmaal opgelost is door de computer. Wedstrijdspelers doen wel moeite om in trainingen openingen en eindspel te bestuderen om zo voordeel te hebben tijdens de partij. Zelfs als je een opening zelf niét bestudeerd hebt, is het belangrijk om te weten welke varianten gangbaar zijn zodat je kunt voorkomen in een huisvlijt van je opponent terecht te komen. Juist voor sterke spelers is het een gangbare tactiek om de theoretische paden te verlaten, zodat tegenstanders minder op geheugen en meer op pure speelkracht moeten vertrouwen. Vanwege hun praktische toepassing zijn openingsboeken daarom populair en de belangrijkste samensteller van de laatste tijd is de Rus Alexander Getmanski. Een interessante vraag is wanneer openingstheorie eigenlijk ophoudt; in hoofdstuk 21 van zijn Kurs debiutów (2017) maakt hij het wel heel bont: na een hoofdvariant van 45 zetten concludeert hij tot remise!